Asvieja

Download PDF

Code:

Central coordinates:

Location:

Area:

IBA Criteria:

National conservation status:

International conservation status:

IBA Map:

Site description:

Тэрыторыя заказніка ўяўляе сабой буйны комплекс азёр, лясоў, пераходных і верхавых балот, нізінных балот адносна мала. Ядром заказніка з’яўляецца возера Асвейскае, якое мае важнае гідралагічнае і кліматаўтвараючае значэнне для вялікага рэгіёна паўночнай часткі Беларусі. Вялікую частку ўгоддзя займаюць верхавыя і пераходныя балоты, якія пакрыты хвойнікамі, бярэзнікамі і алешнікамі. Сярод балот раскіданы нешматлікія мінеральныя астравы. Лясы займаюць каля 30% агульнай плошчы заказніка, лугі – 6%, хмызнякамі пакрыта 4% тэрыторыі.

Гідраграфічная сетка добра развіта і прадстаўлена азёрамі, рэкамі і шматлікімі меліяратыўнымі каналамі. Галоўная водная артэрыя тэрыторыі – рака Свольна, якая адносіцца да басейна Заходняй Дзвіны. Найбольш значным натуральным вадаёмам з'яўляецца возера Асвейскае, плошча якога складае 47,95 км2 (пасля Нарачы гэта другі па велічыні прыродны вадаём рэспублікі). Возера адносіцца да эўтрофнага тыпу, яно мелкаводнае, сярэдняя глыбіня не перавышае 2 метраў. У яго ўпадаюць некалькі невялікіх рэк і каналаў, аднак прыток вады ў вадаём адбываецца, галоўным чынам, за кошт ападкаў. Апошнія дваццаць гадоў возера інтэнсіўна зарастае надводнай расліннасцю і паступова страчвае сваё значэнне ў якасці рыбапрамысловага вадаёма і месца гнездавання вадаплаўных птушак. Найбольш верагодная прычына такіх змяненняў – зніжэнне ўзроўню вады, якая выцякае з возера па каналу Дзегцяроўка. Для пад’ёму і стабілізацыі ўзроўню вады ў возеры, на гэтым канале было ўзведзена гідратэхнічнае збудаванне са шлюзам-рэгулятарам, загараджальнай дамбай і водападводзячым каналам. Аднак цяпер дамба знаходзіцца ў нездавальняючым тэхнічным стане. Другой верагоднай прычынай зніжэння ўзроўню вады могуць быць вынікі торфараспрацовак, якія праводзіліся недалёка ад возера.

Лесагаспадарчая дзейнасць на тэрыторыі заказніка вядзецца ў рацыянальных памерах. З іншых відаў гаспадарання пераважаюць здабыча торфу, прамысловы і аматарскі збор грыбоў і ягад, рэгламентаванае паляванне. У Асвейскім возеры ёсць значныя запасы сапрапеляў высокай якасці, прыгодных для прамысловай здабычы.

Habitats:

Лясы - каля 30%, рэдкалессі і хмызнякі - каля 8%, вадаёмы і вадацёкі - каля 26% (з іх воз. Асвейскае - 23%), балоты - каля 22%, лугі (пераважна сенакосныя) - каля 4%, сельгасугоддзі і іншыя трансфармаваныя месцапражыванні - больш 11%.

Birds:

Арнітафауна прадстаўлена 206 відамі, 174 з якіх гняздзяцца. За 25-летні перыяд у выніку змены экалагічнага становішча, выкліканага зарастаннем возера Асвейскага і некаторых іншых антрапагенных фактараў, адбыліся кардынальныя змены колькасці шматлікіх, у тым ліку ключавых відаў птушак водна-балотнага комплексу. Знізілася колькасць шэрагу відаў качак (нырок-сівак Aythya ferina і чубаты нырок Aythya fuligula, качка-крыжанка Anas platyrhynchos, качка-чырка Anas querquedula), лыскіFulica atra, крычак, чайкі-рыбачкі Larus ridibundus. Зніклі на гнездаванні чырванашыйная Podiceps auritus і шэрашчокая коўры Podiceps grisegena. Прыкладна на стабільным узроўні падтрымліваецца колькасць толькі ў вялікай коўры Podiceps cristatus і качкі-цыранкі Anas crecca, у такіх нешматлікіх відаў як звычайны гогаль Bucephalaclangula, качка-лапаноска Anas clypeata і шызая чайка Larus canus адзначаная некаторая станоўчая дынаміка.

Праз Асвейскі прыродны комплекс праходзіць міграцыя паўночна-усходніх папуляцый вадаплаваючых і каляводных відаў птушак (зарэгістрыраван 41 віў з агульнай колькасцю да 26000 асобін). Найболей высокая канцэнтрацыя вадаплаваючых птушак назіраецца звычайна ў першай дэкадзе кастрычніка. У перыяд вясновай міграцыі варта адзначыць высокую канцэнтрацыю гусі-гуменнiцы Anser fabalis (3 - 8,5 тыс. асобін) і качкі-свiцьвы Anas penelope (3,5 - 4 тыс. асобін). Колькасць шэрага журавля Grus grus восенню дасягае 1500-1800 асобін.

Таксама ТВП мае значэнне для захавання значнай колькасці пар на гнездаванні дубальта Gallinago media і чаплі-бугая Botaurus stellaris.

Other animal groups:

Выяўлена 23 віда рыб, 9 відаў амфібій, 5 - рэптылій і 38 - звяроў.

Populations of IBA trigger species:

SpeciesSeasonQuality of estimatePeriodQuality of estimateTrends (1988-2007)IBA criteria
1Bean gooseP3000-8500 individuals2005-2007MediumA4i
2Lesser white-fronted gooseP0-10 individuals2005-2007Poor
3PintailP0-10 individuals2005-2007Poor
4SmewP2-40 individuals2005-2007Poor
5Red-brested goosanderP0-5 individuals2005-2007Poor
6GoosanderP1-10 individuals2005-2007Poor
7Willow grouseB6-8 breeding pairs2008Medium
8Black-throated diverN2-4 individuals2005-2007Poor
9BitternB20-30 males only2007MediumB2
10Little bitternB1-3 breeding pairs2005-2007Medium
11Black storkB4-6 breeding pairs2005-2007Medium
12Black kiteB1 breeding pairs2007Good
13White-tailed eagleB1 breeding pairs2007Good
14Short-toed eagleB2-3 breeding pairs2007Medium
15Lesser spotted eagleB3-5 breeding pairs2007Medium
16Golden eagleB?+2005Good
17OspreyB1 breeding pairs2007Good
18KestrelB6-7 breeding pairs2005-2007Medium
19MerlinB5-6 breeding pairs2007Medium
20HobbyB4-5 breeding pairs2006-2007Medium
21Little crakeB5-10 males only2007Medium
22CorncrakeB15-25 males only2005-2007Medium
23CraneB10-15 breeding pairs2007Medium
24CraneP1500-1800 individuals2005-2007MediumA4i
25Golden ploverB5-10 breeding pairs2007Medium
26RuffB1-3 breeding pairs2007Medium
27Jack snipeB0-2 breeding pairs2005-2007Medium
28Great snipeB10-30 breeding pairs2005MediumA1
29Black-tailed godwitB1-2 breeding pairs2007Medium
30WhimbrelB3-5 breeding pairs2007Medium
31CurlewB5-10 breeding pairs2007Medium
32GreenshankB2-5 breeding pairs2007Medium
33Little gullB6 breeding pairs2007Good
34Common gullB4-6 breeding pairs2007Medium
35Eagle owlB1-2 breeding pairs2007Medium
36Pygmy owlB5-6 breeding pairs2006-2007Medium
37Ural owlB9-10 breeding pairs2006-2007Medium
38Graet grey owlB1-3 breeding pairs2006Medium
39Short-eared owlB0-6 breeding pairs2005Medium
40Green woodpeckerB1-3 breeding pairs2005-2007Medium
41White-backed woodpeckerB10-20 breeding pairs2006-2007Medium
42Three-toed woodpeckerB20-30 breeding pairs2006-2007Medium

Other biodiversity:

Звяры: барсукMelesmeles,  бурый мядзьведзьUrsusarctos, еўрапейская рысьLynxlynx.

Насякомыя: дазоршчык-імператар Anaximperator, бліскучы жужаль Carabusnitens, аксамітніца Юта Oeneisjutta.

Расліны: баранец звычайныHuperziaselago, гарлачык жоўты малыNupharpumila, журавiны дробнаплодныяOxycoccusmicrocarpus, кізільнік чарнаплодны Cotoneastermelanocarpus, марошка прысадзістаяRubuschamaemorus, лiнея паўночнаяLinnaeaborealis, гарычка крыжападобнаяGentianacruciata, гарычавачка гаркаватая Gentianellaamarella, верабейнік лекавы Lithospermumofficinale, змеегалоўнiк РуйшаDracocephalumruyschiana, бадзяк разналiсты Сirsiumheterophyllum, шпажнiк чарапiцавыGladiolusimbricatus, броўнік аднаклубневыHerminiummonorchis, ладдзян трохнадрэзаныCorallorhizatrifida, ласняк лёзеляLiparisloeselii, тайнiк яйцападобныListeraovata.

Threats:

  • антрапагенная эўтрафікацыя возера Асвейскае, якая выклікана сцёкамі вады з сельгасугоддзяў і торфараспрацовак, камунальна-бытавых прадпрыемстваў, жывёлагадоўчых ферм;
  • парушэнне гідралагічнага рэжыму ў выніку дзейнасці торфапрадпрыемства;
  • памяншэнне ўзроўню вады ў возеры вядзе да змен яе якасных паказчыкаў, хуткаму зарастанню возера, змяншэнню рыбапрадукцыйнасці, зніжэнню яго значэння для вадаплаўных птушак;
  • прамысловае рыбалоўства магло стаць адной з прычын памяншэння запасаў рыбы ў возеры;
  • пажары на асушанных балотах;

Recommendations for the conservation:

  • Дазволіць працы па аднаўленню натуральнага гідралагічнага рэжыму.
  • Увесці перыяды пакою на час гнездавання і міграцыі птушак.
  • Мэтазгодна прадугледзець магчымасць кіраванага зімовага выпальвання сухой травяністай расліннасці, для паляпшэння ўмоў пражывання ахоўваемых відаў і папярэджанні пажараў, асабліва ў краявой зоне балота Асвейскае.
  • Рэалізаваць мерапрыемствы Плану кіравання заказнікам "Асвейскі", распрацаванага НПЦ НАН Беларусі па біярэсурсам у 2008 г.

References:

Асабістыя паведамленні: Астроўскі А.А., Дзмітрынок М.Г.

Положение о республиканском ландшафтном заказнике «Освейский» (утверждено Пост. Совета Министров Республики Беларусь от 03.01.2000 г. № 4).

План управления республиканским ландшафтным заказником «Освейский» (разработан ГНПО «НПЦ НАН Беларуси по биоресурсам», 2008 г.).

Скарбы прыроды Беларусi. – Мн.: Беларусь, 2005. – 215 с. (Інфармацыю падрыхтавалі: Бірукоў В.П., Вальчэўскі Э.Э., Іваноўскі У.В., Казулін А.В.).

Authors :


* Использование размещенной здесь неопубликованной информации для научных публикаций без письменного соглашения ее авторов запрещено. В случае использования части контента или страницы целиком на других интернет-ресурсах, обязательна ссылка на авторов и сайт iba.ptushki.org
twitter.com facebook.com vkontakte.ru odnoklassniki.ru mail.ru yandex.ru