Mid Prypiac`

Download PDF

Code:

Central coordinates:

Location:

Area:

IBA Criteria:

National conservation status:

International conservation status:

IBA Map:

Site description:

Сярэдняя Прыпяць – гэта буйнейшы ў Еўропе ўчастак рачной поймы, які захаваўся ў натуральным стане. Заказнік створаны ў сярэдняй плыні галоўнай воднай артэрыі Палесся – ракі Прыпяць (ад вусця Ясельды да вусця Сцвігі). Працягласць участка каля 120 кіламетраў, шырыня вар’іруе ад 4 да 14 кіламетраў.

Плошчы, занятыя натуральнай расліннасцю, складаюць каля 92% тэрыторыі. Каштоўнасць заказніка заключаецца ў захаванасці некранутых пойменных лясоў і лугоў. Сярод лясоў пераважаюць дубравы і чорнаалешнікі з тыповай для Палесся флорай і фаунай. Заліўныя лугі поймы Прыпяці могуць служыць эталонам натуральных лугоў Палесся. У заказніку прадстаўлены ўсе тыпы лугоў ад вельмі забалочаных да сухіх, блізкіх па структуры да стэпаў. Захаваліся ў пойме і тыповыя нізінныя балоты, біятопы, якія знаходзяцца ў Еўропе пад пагрозай знікнення. Асабліва вялікія балоты сканцэнтраваны ў вусцях прытокаў Прыпяці – рэк Ясельда і Стыр. З іншых біятопаў, якія заслугоўваюць увагі, трэба адзначыць вялікую колькасць прыгажэйшых пойменных азёр і старыц і, безумоўна, рэчышча самой Прыпяці. У даліне гэтай ракі сканцэнтраваны самыя вялікія плошчы натуральных алювіяльных ландшафтаў не толькі на тэрыторыі Беларусі, але і ўсёй Еўропы.

Прыпяць і яе прытокі належаць да раўніннага тыпу рэк і характарызуюцца параўнальна невысокай і распрасцёртай веснавой паводкай, нізкай летняй межанню, якая амаль штогод парушаецца навадненнямі. Працягласць паводак вар’іруе ад 40-45 дзён на малых рэках да 3,5-4 месяцаў на Прыпяці. Сярэдняя вышыня веснавой паводкі над ніжэйшым летнім ўзроўнем складае 3,5-4,5 метры. Пад’ёмы ўзроўняў вады ў перыяд дажджоў, у адрозненне ад веснавых паводак, узнікаюць нерэгулярна і часам перавышаюць іх. У час паводак і навадненняў вада затоплівае пойму разам з населенымі пунктамі, грамадскімі збудаваннямі і камунікацыямі.

Пойменныя землі выкарыстоўваюцца ў асноўным для сенакашэння і выпасу жывёлы (14% тэрыторыі), лясной гаспадаркі, палявання і рыбалоўства. У пойме Прыпяці да цяперашняга часу захаваўся такі традыцыйны від дзейнасці як бортніцтва. Акваторыя ракі выкарыстоўваецца для суднаходства.

Habitats:

Лясы - 35%, хмызнякі - 8%, лугі - 30%, нізінныя балоты - 20%, рэкі і іх узбярэжжа - 4%, сельгасугоддзі - 2%, азёры і іншыя натуральныя вадаёмы - 1%.

Birds:

За ўвесь перыяд назіранняў у пойме сярэдняй плыні ракі Прыпяць адзначана каля 200 відаў птушак, 52 з якіх занесены ў Чырвоную кнігу Беларусі. На гнездаванні зарэгістравана каля 170 відаў. Пойма ракі Прыпяць мае міжнароднае значэнне для захавання шэрагу відаў, якія знаходзяцца пад глабальнай пагрозай знікнення: вялікага арляца Aquila clanga, дубальта Gallinago media, вялiкага грыцука Limosalimosa,вялiкага кулёна Numeniusarquata белавокага нырка Aythya nyroca і вяртлявай чаротаўкі Acrocephalus paludicola.

Акрамя гэтага, у пойме Сярэдней Прыпяці гняздуецца значная частка еўрапейскай папуляцыі чаплі-бугая Botaurus stellaris і больш 1% беларускіх папуляцый 27 відаў птушак. Пойма Прыпяці мае міжнароднае значэнне для шэрагу водна-балотных відаў птушак і ў перыяд веснавой міграцыі. Агульная колькасць мігруючых уздоўж Прыпяці гусей складае па папярэдніх падліках каля 50 тысяч асобін, качак-свіцьваў Anas penelope – каля 20 тысяч.

Other animal groups:

Пойма Прыпяці мае вялікае значэнне для падтрымання папуляцый каляводных відаў млекакормячых. Тут знаходзяцца буйнейшыя ў Беларусі рэпрадукцыйныя цэнтры бабра Castor fiber, выдры Lutra lutra, вадзяной палёўкі Arvicola terrestris, ляснога тхара Mustela putorius. Забалочаныя лясы і хмызнякі з’яўляюцца для рэгіёна асноўным месцам канцэнтрацыі лася Alces alces і дзіка Sus scrofa.

Спрыяе гэты ўчастак поймы і для пражывання шматлікіх (19 відаў) земнаводных і паўзуноў. Сярод іх адзначаны і рэдкія для Беларусі: балотная чарапаха Emys orbicularis, чаротная рапуха Bufo calamita, звычайная квакша Hyla arborea.

Прыпяць з’яўляецца адной з асноўных рыбапрамысловых рэк Беларусі. У ёй і ў пойменных вадаёмах сустракаецца 45 відаў рыб. На тэрыторыі заказніка ў 1974 годзе ўпершыню ў Беларусі быў знойдзены ёрш Балона Gymnocephalus baloni, від, які дагэтуль лічыўся дунайскім эндемікам. Рака Прыпяць іграе важную ролю для захавання запасаў сома Silurus glanis.

Populations of IBA trigger species:

SpeciesSeasonQuality of estimatePeriodQuality of estimateTrends (2000-2011)IBA criteria
1Bean gooseP~10000 individuals2005-2011MediumA4i
2White-fronted gooseP~40000 individuals2005-2011MediumA4i
3Lesser white-fronted gooseP+2000-2011Poor
4Greylag gooseB+2005-2011Poor
5WigeonP~20000 individuals2005-2011MediumA4i
6MallardP> 22500 individuals2005-2011MediumB1i
7PintailB20-30 breeding pairs2005-2011Medium
8PintailP> 600 individuals2005-2011MediumB1i
9GarganeyB>250 breeding pairs2005-2011MediumB2
10ShovelerP> 5000 individuals2005-2011MediumA4i
11PochardB100-1500 breeding pairs2005-2011MediumB3
12PochardP> 13500 individuals2005-2011MediumA4i
13Ferruginous duckB+2005-2011Poor
14GoldeneyeB+2005-2011Poor
15GoldeneyeP> 4200 individuals2005-2011PoorA4i
16SmewP+2005-2011Poor
17Red-brested goosanderP+2005-2011Poor
18GoosanderP+2005-2011Poor
19BitternB150-315 males only2005-2011MediumB2
20Little bitternB400-700 males only2005-2011Medium
21Night heronB10-50 breeding pairs2005-2011Medium
22Great white egretB100-150 breeding pairs2005-2011Medium
23Great white egretP500-1000 individuals2005-2011MediumA4i
24Black storkB50-70 breeding pairs2005MediumB2
25White storkB200-250 breeding pairs2005-2011MediumB2
26Black kiteB3-4 breeding pairs2008Medium
27Red kiteB1 individuals2000Poor
28White-tailed eagleB5-10 breeding pairs2005-2011MediumB2
29Short-toed eagleB6-9 breeding pairs2008MediumB2
30Hen harrierB+2005-2011Poor
31Lesser spotted eagleB22-30 breeding pairs2008Medium
32Spotted eagleB12 breeding pairs2010GoodA1
33OspreyP+2005-2011Poor
34KestrelB1-5 breeding pairs2008Medium
35Red-footed falconP+2000-2011Poor
36HobbyB5-10 breeding pairs2008Medium
37Saker falconN> 3 individuals2008Poor
38Spotted crakeB> 700 males only2005-2011PoorB3
39Little crakeB> 300 males only2005PoorB3
40CorncrakeB500-1800 males only2010-2011MediumB2
41CraneB36-40 breeding pairs2008Medium
42OystercatcherB50-80 breeding pairs2005Medium
43Ringed ploverB180-2202005Medium
44RuffB100-250 breeding pairs2005Medium
45RuffP~50000-100000 individuals2005MediumA4i
46Great snipeB115-160 c2010MediumA1
47Black-tailed godwitB200-500 breeding pairs2005MediumA1
48Black-tailed godwitP5000-10000 individuals2005MediumA4i
49WhimbrelP+2005Poor
50CurlewB10-15 breeding pairs2005Medium
51Spotted redshankP> 720 individuals2005PoorA4i
52RedshankB1500-2000 breeding pairs2005Medium
53RedshankP> 3000 individuals2005MediumA4i
54GreenshankP+2005-2011Poor
55Marsh sandpiperB1-20 breeding pairs2005Medium
56Terek sandpiperB100-150 breeding pairs2005Medium
57Little gullB+2005-2011Poor
58Common gullB+2005-2011Poor
59Little ternB100-150 breeding pairs2005-2011MediumB2
60Little ternP> 900 individuals2005-2011PoorA4i
61Whiskered ternB0-400 breeding pairs2005Medium
62White-winged black ternB1000-5000 breeding pairs2005-2011Medium
63White-winged black ternP10000-15000 individuals2005-2011MediumA4i
64Black ternB500-1000 breeding pairs2005-2011MediumB2
65Black ternP5000-10000 individuals2005-2011MediumA4i
66Eagle owlB20-30 breeding pairs2008MediumB2
67Pygmy owlB+2005Poor
68Little owlB+2005Poor
69Short-eared owlB10-30 breeding pairs2005Medium
70KingfisherB20-30 breeding pairs2008Medium
71RollerB2-5 breeding pairs2005-2011Medium
72HoopoeB> 140 breeding pairs2005-2011PoorB3
73WryneckB> 300 breeding pairs2005-2011PoorB3
74Grey-headed woodpeckerB> 100 breeding pairs2005PoorB3
75Green woodpeckerB20-30 breeding pairs2008Poor
76Middle spotted woodpeckerB> 50 breeding pairs2005-2011MediumB2
77White-backed woodpeckerB50-100 breeding pairs2008Poor
78Three-toed woodpeckerB+2005Poor
79Sand martinB20000-30000 breeding pairs2005MediumB3
80Tawny pipitB+2005-2011Poor
81Meadow pipitB> 1800 breeding pairs2005-2011PoorB3
82Grasshopper warblerB> 120 breeding pairs2005-2011PoorB3
83River warblerB> 1000 breeding pairs2005-2011PoorB3
84Savi`s warblerB> 300 breeding pairs2005PoorB3
85Aquatic warblerB34 males only2010GoodA1
86Sedge warblerB> 6000 breeding pairs2005-2011PoorB3
87Marsh warblerB> 800 breeding pairs2005-2011PoorB3
88Azure titB100-200 breeding pairs2008Medium

Other biodiversity:

Звяры: еўрапейская рысь Lynxlynx, барсук Melesmeles, арэшнікавая соня Muscardinusavellanarius, соня-палчок Myoxusglis.

Амфібіі: камышовая жаба Bufocalamita, гребенчатый тритонTrituruscristatus.

Рэптыліі: болотная чарапахаEmisorbicularis.

Рыбы: падустСhondrostomanasus, сцерлядзь Acipenserruthenus, вусач Barbusbarbus, рыбец Vimbavimba.

Насякомыя: рашэцісты жужаль Carabuscancellatus, жужаль менетрыэCarabusmenetriesi, фіялетавы жужаль Carabusviolaceus, залацістаямчаты жужаль Carabusclathratus, бронзавы красацел Calosomainquisitor, красацел-даследчык Calosomainvestigator, жук-аленьLucanuscervus, мнемазіна Parnassiusmnemosine, мядзедзіца-гаспадыня - Pericaliamatronula, шашачніца брытамарта Mellictabritomartis, Прыгожы пядзенікChariaspilatesformosaria, пурпурная стужачніцаCatocalasponsa, чарнаватая блакітніцаMaculineanausithous,стэпавая плямістая блакітніцаMaculineateleius, мохавы чмель Bombusmuscorum, мурашка-амазонка Polyergusrufescens.

Расліны: сальвінія плывучаяSalvinianatans, гарлачык белыNymphaeaalba, луннiк ажываючыLunariarediviva, зубніца клубняноснаяDentariabulbifera, пярэсна еўрапейскаяTrolliuseuropaeus, сон лугавыPulsatillapratensis, касач сібірскіIrissibirica, вадзяны арэх плывучыTrapanatans, дуднiк балотныAngelicapalustris, лiндэрнiя ляжачаяLinderniaprocumbens, малачай махнатыEuphorbiavillosa, шпажнiк чарапiцавыGladiolusimbricatus, лiкападыела залiўнаяLycopodiellainundata, расiца прамежкаваяDroseraintermedia, дзiкая пятрушка аленеваяPeucedanumcervaria, фiялка багнаваяViolauliginosa, шалфей лугавыSalviapratensis, слiва калючаяPrunusspinosa, аднацветка аднакветкаваяMonesesuniflora, астра стэпаваяAsteramellus,касач бязлiстыIrisaphylla, ятрышнiк клапаносныOrchiscoriophora, чараўнік зеленакветкавы Platantherachlorantha.

Threats:

  • Парушэнні гідралагічнага рэжыму.
  • Большасць праблем заказніка «Сярэдняя Прыпяць» вызвана асушэннем значнай часткі балот на тэрыторыі водазбору Прыпяці і звужэннем поймы ў выніку яе абвалавання для папярэджання навадненняў. Звужэнне поймы і павышэнне ўзроўню вады прывялі да знікнення шэрагу каштоўных біятопаў, падтопліванню лясоў, скарачэнню месцаў, прыдатных для нерасту рыб, змене відавога складу флоры і фауны.
  • Вясновае выпальванне расліннасці ў пойме, асабліва ў гады, калі адсутнічаюць паводкі, аказвае крайне негатыўны ўплыў на жывёл і расліны.
  • Высечка лясоў без уліку іх значнасці для захавання біялагічнай разнастайнасці.
  • У выніку перавыпасу жывёлы на многіх участках поймы адбываецца парушэнне структуры натуральных раслінных супольнасцей. Гэта выражаецца ў змяненні складу расліннасці лугоў, знішчэнні падросту ў лясах.
  • Змяненне гаспадарчай дзейнасці. У апошнія дзесяцігоддзі адбылося істотнае скарачэнне сенакосных плошчаў у пойме. Гэта выклікала хуткае зарастанне балот і адкрытых заліўных лугоў лазняком.
  • Забруджванне вады. Асноўнымі крыніцамі забруджвання ў басейне Прыпяці з’яўляюцца прадпрыемствы цеплаэнергетыкі, дрэваапрацоўчай, цэлюлоза-папяровай, лёгкай і харчовай прамысловасці, сельскагаспадарчая вытворчасць (земляробства, жывёлагадоўля) і камунальная гаспадарка. Тэндэнцыя пагаршэння якасці вады наглядаецца практычна па ўсіх паказчыках.
  • інтэнсіўнае развіццё паляўнічага турызму, асабліва замежнага. Адсутнасць зон пакою. Браканьерства.

Recommendations for the conservation:

  • укараненне экалагічна арыентаваных метадаў рубак;
  • строгае захаванне рэжыму заказніка, які забараняе правядзенне асушальнай меліярацыі;
  • рэканструкцыя існуючых гідрамеліярацыйных аб'ектаў з ужываннем экалагічна арыентаваных метадаў гідратэхнічнай меліярацыі;
  • вывад асобных участкаў раней асушаных земляў з сельскагаспадарчага выкарыстання і іх паўторнае забалочванне;
  • выкарыстанне экалагічна бяспечных метадаў унясення арганічных і мінеральных угнаенняў;
  • абвалаванне жывёлагадоўчых комплексаў, своечасовая і бяспечная ўтылізацыя адыходаў;
  • заахвочванне традыцыйных метадаў гаспадаркі на сенажацях і пашах, напрыклад, пасродкам субсідый;
  • захаванне дзейсных патрабаванняў забароны правядзення палаў сухой расліннасці;
  • правядзенне навукова абгрунтаваных лакальных строга рэгуляваных палаў у зімовы перыяд;
  • забарона ўзворвання натуральных лугоў;
  • рэгуляванне пасьбы быдла ў мэтах прадухілення дэградацыі лугоў;
  • забарона прац па спрамленню рэчышча ракі Прыпяць і яе прытокаў;
  • укараненне экалагічна арыентаваных метадаў гідратэхнічнага будаўніцтва;
  • удасканаленне кантролю за горадабудаўнічымі праектамі; выбар пляцовак для будаўніцтва ў месцах нізкай рызыкі для біяразнастайнасці;
  • узмацненне кантролю за браканьерствам, павелічэнне штрафаў;
  • рэгуляванне развіцця паляўнічага турызму.

References:

Асабістыя паведамленні: Дамброўскі В.Ч., Дзьмітрынок М.Г, Карліонава Н.В., Левы С.В., Пінчук П.В., Самусенка І.Э.

Дмитренок М.Г. Оценка численности и популяционная динамика большой выпи (Botaurusstellaris) и малой выпи (Ixobrychusminutus) в пойме р. Припять (Беларусь) // Збереження та відтворення біоразноманіття пріродно-заповідних територій: матеріали міжнар. наук.-практ. конф., присвеч. 10-річчю Рівненського природного заповідника, Сарни, 11-14 черв. 2009 р. / Рівненський природний заповідник; редкол.: М.Д. Будз [та ін.]. – Рівне, 2009. – С. 405-409.

Отчет по НИРпо теме “Выполнение первой стадии подготовки Планов управления заказниками «Средняя Припять» и «Простырь»”, 2005 г.

Отчет по НИР по теме«Проведение учётов индикаторных видов животных в заказниках «Споровский», «Званец», «Средняя Припять» и «Простырь». Науч. Руководитель Карлионова Н.В., Минск., 2010. – 56 с.

Скарбы прыроды Беларусi. – Мн.: Беларусь, 2005. – 215 с. (Інфармацыю падрыхтавалі: Дамброўскі В.Ч., Зуёнак С.В., Казулін А.В., Куніцкі Д.Ф., Мангін Э.А., Мароз М.Д., Нікіфараў М.Я., Пінчук П.В., Самусенка І.Э., Скуратовіч А.Н., Сцепановіч Я.М., Ямінскі Б.В.)

Сensus of the Black Stork (Ciconia nigra) in the Southern Belarus: new data. Abstracts of V. International Conference on the Black Stork (Ciconia nigra). Cormoran Complex, Uzlina, Romania, 4 - 6 April 2008. DombrovskiV.C., MindlinG.A., DzmitranokM.G.

Authors :


* Использование размещенной здесь неопубликованной информации для научных публикаций без письменного соглашения ее авторов запрещено. В случае использования части контента или страницы целиком на других интернет-ресурсах, обязательна ссылка на авторов и сайт iba.ptushki.org
twitter.com facebook.com vkontakte.ru odnoklassniki.ru mail.ru yandex.ru