Код:

Географические координаты:

Административная принадлежность:

Площадь:

Критерии:

Национальный природоохранный статус:

Международный природоохранный статус:

Карта ТВП:

Общее описание:

Балотны масіў Званец размешчаны ў міжрэччы Днепра-Бугскага канала і яго прытокаў – Белаазёрскага і Арэхаўскага каналаў. З паўднёвага і паўночна-заходняга боку масіў абмежаваны меліярацыйнымі сістэмамі. Званец – буйнейшае ў Еўропе нізіннае балота мезатрофнага тыпу са шматлікімі адкрытымі мінеральнымі астравамі. Непасрэдна балота, па якім раскіданы астравы розных памераў (ад 0,2 да 10 гектараў), займае 70,2% масіву. На лясы і хмызнякі прыходзіцца 16,2% агульнай плошчы. Параўнанне аэрафотаздымкаў 1950-ых і 1990-ых гадоў сведчыць аб змяншэнні плошчы адкрытых балот і павелічэнні плошчы лясоў і хмызнякоў.

Вадаёмы з адкрытай вадой прадстаўлены адным возерам і сеткай каналаў. Возера Залескае ў выніку меліяратыўных работ на прылягаючай тэрыторыі моцна абмялела і ператварылася ў дыстрафіруючы вадаём. Дзякуючы значным памерам і размяшчэнню на водападзеле басейнаў Прыпяці і Буга, балотны комплекс уяўляе сабой стабільную экасістэму, якая ў пэўнай ступені не залежыць ад змен на навакольных тэрыторыях. Аснову воднага сілкавання балота састаўляюць грунтовыя воды, вясной і восенню нязначную ролю адыгрываюць атмасферныя ападкі. Істотны ўплыў на гідрарэжым балотнага комплексу аказваюць прылягаючыя да яго меліяратыўныя сістэмы і сетка каналаў, па якіх вада выцякае з балота.

Асноўным відам землекарыстання на тэрыторыі ўгоддзя з’яўляецца сенакос, яго праводзяць амаль на 10% плошчы балотнага комплексу. Мінеральныя астравы выкарыстоўваюцца для вырошчвання прапашных культур, у асноўным, бульбы. Найбольш інтэнсіўна выкарыстоўваюцца усходняя і заходняя часткі балота (апошняя знаходзіцца за межамі запаведнай тэрыторыі).

Флора ТВП разнастайна. Усяго адзначана 664 віда. У межах балота Званец выяўлена 67 відаў вышэйшых сасудзістых раслін, якія патрабуюць розных форм аховы. Большасць з гэтых відаў знойдзена на мінеральных астравах, якія з’яўляюцца сапраўднымі аазісамі багацейшай, а часта і проста ўнікальнай флоры сярод аднастайнай расліннасці забалочанай прасторы. На тэрыторыі балота растуць 10 рэдкіх для Беларусі і Еўропы раслінных супольнасцей, раней шырока распаўсюджаных на нізінных балотах Палесся.

Основные биотопы:

Лясы і хмызнякі – 18,1%, нізінныя балоты – 77,4%, лугі – 1,6%, іншыя землі – 2,9%.

Птицы:

Усяго на балоце Званец гняздуецца 110 відаў птушак, 21 з іх занесены ў Чырвоную кнігу Рэспублікі Беларусь. Асаблівае міжнароднае значэнне тэрыторыя мае для захавання, ў першую чаргу, буйнейшай у свеце папуляцыі вяртлявай чаротаўкі Acrocephalus paludicola і іншых відаў, якія знаходзяцца пад глабальнай пагрозай знікнення: вялікага арляца Aquila clanga, дупеля Gallinagomedia, вялікага кулёна Numenius arquata. Акрамя гэтага, на тэрыторыі балота гняздуецца значная колькасць шэрых журавоў Grusgrus, звычайных (Porzanaporzana) і малых (Porzanaparva) пагонічаў.

Другие группы животных:

На балоце зарэгістравана 32 віды звяроў, 5 – рэптылій, 9 – амфібій, 24 - рыб.

Адзначана 728 відаў членістаногіх. На Званцы упершыню для Беларусі адзначаны павук-аса Argiopebruennichi; стракозы Orthetrumalbistylum и Anaxparthenope; матылі Zygaenaachilleae, Z. ephialtes,Polyommatuselena, Idaeacararia.

На тэрыторыі ТВП знойдзена 214 відаў гідрабіёнтаў. Сярод іх тры віда занесены ў Чырвоную кнігу Беларусі; 27 відаў знойдзены ўпершыню для тэрыторыі Беларусі.

Состояние редких видов птиц:

ВидыСтатусКоличествоГод/период оценкиТочность оценкиТренды (1995-2011)Критерий ТВП
1Гусь серыйгн15-20 п2011Т
2Выпь большаягн10-15 с2011Т
3Цапля большая белаягн5-10 п2011П
4Черный аистгн1-2 п2011П
5Орлан-белохвостгн2 п2011Т
6Змееядгн1-2 п2000-2004Т
7Лунь полевойгн2-3 п2000-2004Т
8Малый подорликгн3-4 п2000-2004Т
9Подорлик большойгн3 п2010ТA1
10Скопамг+2000-2010П
11Пустельга обыкновеннаягн+2000-2010П
12Кобчикмг+2000-2010П
13Чеглокгн2 п2000-2004Т
14Погонышгн600-1100 с2011ЭB2
15Погоныш малыйгн50-80 с2011ЭB3
16Коростельгн30-40 с2010Э
17Журавль серыйгн20-25 п2011Э
18Дупельгн2 с2010П
19Кроншнеп среднийзал+2000-2010П
20Кроншнеп большойгн10-15 п2010ПB2
21Крачка белощекаязал+2000-2010П
22Филингн1-2 п2011Т
23Сова болотнаягн> 5 п2010П
24Обыкновенный зимородокгн+2000-2010П
25Камышовка вертляваягн2033-6974 с2011ЭA1
26Лазоревка белаягн?0-3 п2011П

Другие редкие и находящиеся под угрозой исчезновения виды:

Звяры: барсук Melesmeles, рысь Lynxlynx.

Амфібіі: грабеньчаты трытонTrituruscristatus.

Рэптыліі: балотная чарапаха Emysorbicularis.

Насякомыя:гламерыс звязаныGlomerisconnexa, каромысел зялёныAeschnaviridis, жужаль фіялетавыCarabusviolaceus, жужаль менетрыеCarabusmenetriesi, жужаль бліскучыCarabusnitens, плавунец найшырэйшыDytiscuslatissimus, падвадзень двухплосыGraphoderusbilineatus, мнемазінаParnassiusmnemosyne, шашачніца вялікаяEuphydryasmaturna. зеленаватая стрэлка Coenagrionarmatum, прыгожая нехаленія Nehalenniaspeciosa, сфагнавы вадамерGerrissphagnetorum.

Расліны: венерын чаравічак сапраўдны Cypripediumcalceolus, зубніца клубняноснаяDentariabulbifera, гарычка крыжападобная Gentianacruciata, касач сібірскіIrissibirica, тайнiк яйцападобныListeraovata, гарлачык белы Nymphaeaalba, цыбуля мядзведжаяAlliumursinum, пальчатакарэннік майскіDactylorhizamajalis, шпажнiк чарапiцавыGladiolusimbricatus, асака ценяваяCarexumbrosa, пухірнік ягадныCucubalusbaccifer, вярба чарнічнаяSalixmyrtilloides, увярэднiк скiпетрападобныPedicularissceptrum-carolinum, ядрушка даўгарогаяGymnadeniaconopsea, верабейнік лекавыLythospermumofficinale, святаяннiк чатырохкрылыHypericumtetrapterum, асака дэвелаCarexdavalliana, пылкагалоўнiк чырвоныCephalanterarubra, лопух дуброўныArctiumnemorosum, гарычка крыжападобная Gentianella amarella, зубнік мяккі Crepis mollis, пылкагалоўнік чырвоны Cephalanthera rubra, асака балоталюбівая Carex heleonastes, падвей стройны Eriophorum gracile.

Угрозы:

  • Парушэнне гідралагічнага рэжыму балотнага масіву.
  • Узворванне глебы на мінеральных астравах, дзе растуць рэдкія віды раслін.
  • Скарачэнне сенакашэння з’яўляецца асноўнай прычынай зарастання адкрытых нізінных балот хмызнякамі.
  • Няўстойлівае лесакарыстанне. Лесакарыстанне на тэрыторыі заказніка праводзіцца без уліку яго значнасці для захавання біяразнастайнасці.
  • Штогоднае выпальванне расліннасці ў вясенні перыяд практыкуецца мясцовым насельніцтвам і наносіць істотную шкоду біялагічнай разнастайнасці. Асабліва буйныя пашкоджанні адбываюцца ва ўмовах сухой вясны і адсутнасці паводак, калі разам з расліннасцю выпальваецца верхні слой глебы, карэнні раслін і гінуць усе насякомыя. На такіх выпаленых балотах і лугах большасць птушак перастае гнездавацца.

Рекомендации по сохранению:

У 2001 годзе распрацаваны план кіравання заказнікам «Званец», які ўтрымлівае рэкамендацыі па вырашэнню большасці пералічаных вышэй праблем. Асноўная ўвага ў плане ўдзелена аднаўленню гідралагічнага рэжыму, правядзенню спецыяльнага лесаўпарадкавання, укараненню прынцыпаў экалагічнага прыродакарыстання.

Источники информации:

Асабістыя паведамленні: Дамброўскі В.Ч., Кальчанка А.І., Левы С.В., Малашэвіч У.У.

План управления республиканским ландшафтным заказником «Званец» (разработан ГНПО «НПЦ НАН Беларуси по биоресурсам», 2009).

Дубовик Д.В., Скуратович A.Н. Болото Званец – уникальный природный комплекс Белорусского Полесья. // Растительность болот: современные проблемы классификации, картографирования, использования и охраны. Материалы международного научно-практического семинара. – Минск: Право и экономика, 2009., с. 156-158.

Скарбы прыроды Беларусi. – Мн.: Беларусь, 2005. – 215 с. (Інфармацыю падрыхтавалі: Вяргейчык Л.А., Грычык В.В., Дамброўскі В.Ч., Дзмітранок М.Г., Дэмангін Л., Казулін А.В., Парэйка А.А., Скуратовіч А.М., Сцепановіч Я.М., Фладэ М.).

Отчет по по НИР на тему«Проведение учётов индикаторных видов животных в заказниках «Споровский», «Званец», «Средняя Припять» и «Простырь». Науч. руководитель Карлионова Н.В., Минск., 2010. – 56 с.

Составители :


* Использование размещенной здесь неопубликованной информации для научных публикаций без письменного соглашения ее авторов запрещено. В случае использования части контента или страницы целиком на других интернет-ресурсах, обязательна ссылка на авторов и сайт iba.ptushki.org
twitter.com facebook.com vkontakte.ru odnoklassniki.ru mail.ru yandex.ru